Rijd vanuit Apeldoorn de Veluwe op richting het zuidwesten en op een gegeven moment houdt het bos op. Wat er dan opdoemt op een open vlakte is zo onverwacht dat mensen hun fiets neerzetten om te kijken. Een enorm betonnen gebouw met hoge, ronde vormen, midden in het niets. Dat is Radio Kootwijk, en het hoort bij de gemeente Apeldoorn.
Waarom het hier staat
Het gebouw werd in de jaren twintig neergezet om radiotelegrafisch contact te leggen met Nederlands-Indië. Daarvoor waren enorme antennes en een zender met veel vermogen nodig, en dat vroeg om een plek zonder storing en zonder bebouwing. De lege Veluwse heide was daarvoor ideaal. Er werd een compleet dorpje bij gebouwd voor het personeel, en dat staat er nog steeds.
Het gebouw
Het hoofdgebouw wordt de kathedraal van de Veluwe genoemd, en wie ervoor staat begrijpt waarom. Het is een monumentaal stuk architectuur in beton, met een strakke, bijna sacrale vorm en een hoogte die in dit vlakke landschap overweldigend is. Van binnen is het even indrukwekkend, met een grote lege hal waar ooit de zendapparatuur stond. Het gebouw is een rijksmonument.
Wat er nu gebeurt
De zendfunctie is allang verdwenen. Het complex wordt nu gebruikt voor evenementen, tentoonstellingen, opnames en bijeenkomsten, en het is op aangegeven momenten open voor bezoek. Omdat het gebruik varieert, is het verstandig om vooraf te kijken wat er die dag te doen is. Van buiten kun je er altijd naartoe, want het ligt aan de openbare weg en aan wandel- en fietsroutes.
Het landschap eromheen
- Uitgestrekte heide die in de nazomer paars kleurt.
- Het Kootwijkerzand, een van de grootste stuifzandgebieden van West-Europa.
- Naaldbos dat in strakke vakken is aangeplant.
- Een uitkijkpunt vanwaar je over de zandvlakte kijkt.
- Stilte, want dit is een van de rustigste plekken van de gemeente.
Erheen komen
Vanuit Apeldoorn is het een fietstocht van een uur of iets meer, over bospaden en zandwegen richting het zuidwesten. Dat is meteen de mooiste manier om er te komen, want de route zelf gaat door bos en over heide. Met de auto is het ook te doen, met parkeergelegenheid in de buurt. Openbaar vervoer is er beperkt, dus reken daar niet op.
Een wandeling maken
Rond Radio Kootwijk lopen gemarkeerde routes, van korte rondjes tot lange tochten die het stuifzand en de heide meenemen. Neem water mee, want er is onderweg vrijwel niets, en houd rekening met de zon, omdat een groot deel van het gebied open is. In het stuifzand is het loodzwaar lopen, dus onderschat een route over de zandvlakte niet.
Fotograferen
Het is een van de meest gefotografeerde plekken van de Veluwe, en niet zonder reden. Het contrast tussen het strakke beton en het ruwe landschap doet het altijd goed. Vroeg in de ochtend en aan het eind van de dag is het licht het mooiste, en dan is het er bovendien rustig. Houd afstand van afgezette delen, want een deel van het terrein is niet vrij toegankelijk.
Rust als hoofdreden
Voor veel Apeldoorners is Radio Kootwijk vooral de plek waar je heen gaat als je even niets wilt horen. Geen verkeer, geen bebouwing, alleen wind over de heide en een gebouw dat er honderd jaar staat. In een gemeente die verder vooral uit stad en dorpen bestaat, is dat een bijzonder bezit, en dat is precies waarom er zorgvuldig met de omgeving wordt omgegaan.
Het dorp erbij
Bij het zendcomplex hoort een klein dorp dat destijds voor het personeel werd gebouwd, met woningen in dezelfde stijl als het hoofdgebouw. Het is een van de weinige plekken in Nederland waar een compleet bedrijfsdorp uit die periode bewaard is gebleven. Wie er doorheen loopt, ziet meteen dat alles in een keer is ontworpen, van de huizen tot de lantaarns en de rooilijnen.
