Vlak bij het centrum van Apeldoorn ligt een groengebied dat de stad zijn karakter geeft. Het Oranjepark, het Wilhelminapark, het Prinsenpark en het Verzetsstrijderspark liggen tegen elkaar aan en vormen samen het oudste openbare groen van de stad. In het spraakgebruik heet het gebied simpelweg De Parken, en de wijk eromheen draagt dezelfde naam.
Aangelegd in landschapsstijl
De parken zijn aangelegd in Engelse landschapsstijl, wat betekent dat je geen rechte lanen en strakke vakken ziet maar slingerende paden, glooiende gazons, groepen bomen en waterpartijen die op een natuurlijk landschap lijken. Dat is een negentiende-eeuwse mode die je in heel Nederland terugvindt, maar zelden in deze omvang zo dicht bij een stadscentrum. Alle vier de parken hebben inmiddels de status van monument.
Wat je in elk park vindt
- Het Oranjepark met een vijver, oude bomen en ruimte voor evenementen.
- Het Wilhelminapark met brede gazons en een sterk landschappelijk karakter.
- Het Prinsenpark, kleiner en intiemer van sfeer.
- Het Verzetsstrijderspark, met een gedenkkarakter en veel groen.
De villawijk eromheen
Rond de parken staan de villa’s en herenhuizen die eind negentiende en begin twintigste eeuw zijn gebouwd, in de periode dat Apeldoorn hard groeide door de aanwezigheid van het hof. Wie een rondje door de wijk loopt, ziet aan de gevels, de erkers en de tuinen hoe welvarend dit deel van de stad toen was. Veel panden zijn monument en het gebied als geheel wordt zorgvuldig beschermd.
Het park als podium
Het Oranjepark en het aangrenzende Beekpark worden regelmatig gebruikt voor evenementen. Op Koningsdag zijn dit de plekken waar het muziek- en cultuurprogramma van de stad staat en waar het jeugdprogramma wordt gehouden. In de zomer zijn er kleinere optredens en activiteiten. Dat maakt de parken niet alleen groen om doorheen te lopen, maar ook een deel van het culturele leven van de stad.
De beek erdoorheen
Door dit deel van de stad loopt water dat teruggaat op de Apeldoornse beken en sprengen. Die zijn eeuwen geleden gegraven om molens aan te drijven en zijn later deels verdwenen onder de stad. In en rond de parken is een deel weer zichtbaar gemaakt, en dat verklaart de vijvers en de waterlopen die je onderweg tegenkomt. Voor wie erop let, is het een spoor naar de industriële geschiedenis van Apeldoorn.
Wandelen in het gebied
Er zijn uitgezette rondjes door de parken, en die zijn kort genoeg voor een uurtje na het werk. Omdat de vier parken aan elkaar grenzen, kun je ze aan elkaar rijgen tot een langere wandeling zonder dat je een drukke weg oversteekt. Met een kinderwagen is het goed te doen, want de hoofdpaden zijn verhard en de hoogteverschillen zijn klein.
Bomen om naar te kijken
De parken zijn oud genoeg om bomen te hebben die er al meer dan een eeuw staan, met stammen die je met twee mensen niet omspant. Er staan zowel inheemse soorten als exoten die in de negentiende eeuw modieus waren. In het najaar is dat het mooiste, want dan verschillen de kleuren per soort en zie je hoe bewust de aanplant destijds is gekozen.
Praktisch
De parken liggen op loopafstand van het station en het Marktplein, dus je hoeft er niet voor te rijden. In de omliggende straten geldt op veel plekken betaald parkeren of een vergunningzone. Honden zijn welkom op de aangegeven delen en meestal aan de lijn. Neem in het najaar rekening met natte paden op de lager gelegen stukken, want daar blijft het water staan.
Het jaar rond
In het voorjaar staan de parken vol bollen en jong blad, in de zomer is het er koeler dan in de winkelstraten, in het najaar kleuren de bomen en in de winter zie je de structuur van de aanleg pas goed. Doordat de parken vlak bij het centrum liggen, kun je ze in elk seizoen combineren met een rondje binnenstad zonder dat je ervoor hoeft te rijden.
Zorg voor het gebied
Monumentaal groen vraagt onderhoud dat je meestal niet ziet, van boomcontroles tot het uitbaggeren van vijvers en het herstel van paden. Daardoor is er af en toe een deel afgezet. Dat hoort erbij en het is de reden dat de parken er na meer dan honderd jaar nog steeds staan zoals ze bedoeld waren.
